Anadolu’nun doğusunda, sert iklimin bile tarihin izlerini silemediği bir coğrafya vardır: Çıldır…
Sadece bir ilçe adı değil; binlerce yıllık bir hafızanın, göçlerin, savaşların, ticaretin ve kültürlerin kesiştiği kadim bir yurt.
Bugün çoğu insan Çıldır’ı yalnızca kışın donan gölüyle, atlı kızaklarıyla tanıyor. Oysa bu topraklar, Türklerin Anadolu’daki en eski yerleşim alanlarından biri olarak, tarih boyunca stratejik ve kültürel bir merkez olma özelliğini korumuştur.
Kaleler Konuşur, Taşlar Hatırlar Çıldır ve çevresi adeta açık hava müzesi gibidir.
Şeytan Kalesi, Senger Kalesi, Akçakale Adası’ndaki kalıntılar…
Her biri, bu bölgenin sadece savunma hattı değil, aynı zamanda yerleşim ve yönetim merkezi olduğunu gösterir.
Bu kaleler, Orta Asya’dan gelen Türk boylarının, Gürcü krallıklarının, Selçuklu ve Osmanlı’nın izlerini aynı taş duvarlarda bir araya getirir.
Taşlar üst üste konulmuş olabilir ama asıl üst üste duran şey medeniyet katmanlarıdır.
Her kale, bir sınır değil; aksine kültürlerin birbirine temas ettiği bir geçiş kapısıdır.
Göl: Doğanın Aynası, Tarihin Tanığı Çıldır Gölü sadece bir doğa harikası değildir.
O, aynı zamanda geçmişten bugüne yaşamın merkezidir.
Balıkçılığın, ticaret yollarının, kervan duraklarının, hatta askeri hareketlerin izleri bu göl çevresinde şekillenmiştir.
Kışın donduğunda bile hayat durmaz; insanlar buzun üstünde yol alır, eğlenir, üretir.
Bu göl, bölge insanının doğayla kurduğu uyumlu yaşamın sembolüdür.
Ne doğayı tüketen bir anlayış vardır, ne de doğaya teslim olan bir çaresizlik.
Tam tersine; karşılıklı bir saygı ve denge hâkimdir.
Türk Yurdu Olarak Çıldır Tarihi kaynaklar ve halk hafızası birlikte söylüyor:
Çıldır, Türklerin Anadolu’daki en eski yerleşim alanlarından biridir.
Saltuklular, Selçuklular, Osmanlı…Ama onlardan önce de Oğuz boylarının izleri, yer adlarında, mezar taşlarında, halk kültüründe yaşamaya devam eder. Düğünlerdeki halaydan ağıtlara, mimariden mutfağa kadar her şey, Orta Asya’dan taşınan kültürün Anadolu’daki güçlü bir devamıdır.
Bu nedenle Çıldır, sadece bir coğrafi alan değil; aynı zamanda kültürel sürekliliğin canlı bir örneğidir.
Sessizliğin Ardındaki Zenginlik Ne yazık ki bugün Çıldır, sahip olduğu tarihi ve kültürel mirasla orantılı bir tanıtıma sahip değil. Kaleler bakımsız, tarihi yapılar korumasız, genç nüfus göç yolunda…
Oysa doğru planlama ve bilinçli turizmle, Çıldır yalnızca kış turizmiyle değil;
tarih, doğa, kültür ve inanç turizmiyle de bölgenin parlayan yıldızı olabilir.
Burada mesele sadece yatırım değil; asıl mesele bu mirasın farkına varmak ve sahip çıkmaktır.
Çıldır, sessizdir…Ama bu sessizlik boşluk değildir; aksine binlerce yıllık birikimin dinginliğidir.
Kaleleriyle direnci, gölüyle bereketi, insanıyla vefayı temsil eder. Bu topraklar, yalnızca geçmişin hatırası değil; doğru okunursa geleceğin de anahtarıdır.
Çıldır’ı sadece soğuk kış günlerinde hatırlamak, bu kadim coğrafyaya yapılacak en büyük haksızlıktır.
Çünkü Çıldır, her mevsim tarihiyle sıcak, kültürüyle diri, hafızasıyla dimdik ayaktadır.
Necmettin Aslan
İhbar Hattı
