Necmettin Aslan
“Hedefini bilmeyen için hiçbir rüzgâr doğru yönden esmez.”
Bu söz, aslında Ardahan’ın bugün en fazla ihtiyaç duyduğu şeyi anlatıyor: hedef.
Ardahan’ın turizm potansiyelinden yıllardır söz ediyoruz.
Çıldır Gölü diyoruz…
Kura Nehri diyoruz…
Kalelerimizden, yaylalarımızdan, doğal güzelliklerimizden söz ediyoruz.
Kış turizminden, doğa turizminden, kültür turizminden, gastronomiden bahsediyoruz.
Her fırsatta “Ardahan turizm cenneti olabilir” ifadelerini kullanıyoruz.
Peki bütün bunların sonunda kendimize şu soruyu yeterince soruyor muyuz?
Biz Ardahan olarak turizmde tam olarak ne istiyoruz?
Bir şehrin doğal güzelliklere sahip olması, o şehri otomatik olarak turizm merkezi yapmıyor.
Dünyada birbirinden güzel göllere, dağlara, yaylalara, tarihi yapılara ve doğal alanlara sahip binlerce şehir var.
Farkı yaratan şey yalnızca sahip olunan değerler değil.
O değerlerin nasıl değerlendirildiği.
Ardahan’ın belki de en büyük sorunu burada başlıyor.
Biz çoğu zaman potansiyelimizi anlatıyoruz ama bu potansiyeli ekonomik değere dönüştürecek somut hedefleri, yatırım planlarını ve şehir olarak üzerimize düşen sorumlulukları yeterince konuşmuyoruz.
Her şeyi devletten beklemek kolay.
“Devlet yol yapsın.”
“Devlet tesis yapsın.”
“Devlet yatırımcı getirsin.”
“Devlet tanıtım yapsın.”
Elbette devletin görevi büyüktür.
Altyapı, ulaşım, kamu yatırımları, teşvikler ve turizm politikaları konusunda devletin sorumluluğu tartışılmaz.
Ama asıl soru şudur:
Peki biz ne yapıyoruz?
Kendimizi bir turistin yerine koyalım.
Bir insan İstanbul’dan, Ankara’dan, İzmir’den veya başka bir şehirden kalkıp Ardahan’a gelecek.
Neden?
Çıldır Gölü'nü görmek için mi?
Kış manzarasını görmek için mi?
Atlı kızak deneyimi için mi?
Yaylaları gezmek için mi?
Kura Nehri'nin doğal güzelliklerini görmek için mi?
Tarihi kaleleri görmek için mi?
Yöresel yemekleri tatmak için mi?
Yoksa bunların hepsini kapsayan planlanmış bir Ardahan deneyimi için mi?
İşte burada vizyon devreye giriyor.
Turist sadece bir gölü görmeye gelmez.
Bir hikâyeyi yaşamaya gelir.
Bir şehir ona hikâye sunabiliyorsa turist gelir, konaklar, para harcar ve yeniden gelir.
Sadece “bizde Çıldır Gölü var” demek yetmez.
Çıldır Gölü'nü bir turizm ürününe dönüştürmek gerekir.
Çıldır Gölü'nü düşünelim.
Kışın donan göl, atlı kızaklar, buz üzerinde balıkçılık, yöresel yemekler…
Bunların her biri başlı başına turizm değeridir.
Fakat bunları birbirinden kopuk düşünmek yerine bir turizm destinasyonu haline getirmemiz gerekiyor.
Bir turist Ardahan’a geldiğinde;
ulaşımı belli,
konaklaması belli,
gezeceği yerler belli,
yiyeceği yemek belli,
yapacağı aktiviteler belli,
alacağı yöresel ürün belli
olmalı.
Hatta mümkünse daha Ardahan’a gelmeden önce internet üzerinden bütün bunları görebilmeli ve satın alabilmeli.
Bugün turizm artık sadece tabela, broşür ve festival değildir.
Turizm dijital dünyada başlıyor.
Bir başka önemli konu da şu:
Ardahan turizmini yalnızca birkaç yaz ayına veya Çıldır Gölü'nün kış görüntüsüne sıkıştırabilir miyiz?
Bence sıkıştırmamalıyız.
Ardahan'ın hedefi 12 ay turizm olmalıdır.
Kışın;
öne çıkarılabilir.
İlkbaharda;
geliştirilebilir.
Yaz aylarında;
ön plana çıkarılabilir.
Sonbaharda ise Ardahan'ın doğası, fotoğraf ve kültür turizmiyle değerlendirilebilir.
Bunun için önce “Ardahan Turizm Takvimi” oluşturulmalı.
Her ayın bir turizm ürünü olmalı.
Burada kendimize başka bir soru daha sormalıyız.
“Ardahan'a neden yatırımcı gelmiyor?” diye soruyoruz.
Ama yatırımcıya ne sunduğumuzu yeterince anlatıyor muyuz?
Bir yatırımcı Ardahan'a geldiğinde önüne;
“Şurada otel yapabilirsin.”
demek yeterli değildir.
O yatırımcıya;
Yılda kaç turist gelecek?
Hangi aylarda gelecek?
Ne kadar konaklayacak?
Bölgede hangi turizm ürünü geliştirilecek?
Yatırımın geri dönüşü nasıl olacak?
Teşvikler neler?
Yerel yönetim ne sağlayacak?
Tanıtım nasıl yapılacak?
gibi soruların cevaplarını vermek gerekir.
Yani yatırımcıya sadece arazi değil, gelecek vizyonu göstermek gerekir.
Hayır.
Bunu açıkça söylememiz gerekiyor.
Devlet yatırım yapmalı.
Ama yerel girişimci de yatırım yapmalı.
İş insanlarımız da sorumluluk almalı.
Esnafımız da turizm anlayışını geliştirmeli.
Sivil toplum kuruluşlarımız proje üretmeli.
Belediyeler birbirleriyle koordineli çalışmalı.
Üniversite bilimsel destek vermeli.
Gençler turizm sektörüne hazırlanmalı.
Köylerimiz bile bu sistemin parçası olabilir.
Çünkü turizm yalnızca otel yapmak değildir.
Bir köyde üretilen peynir…
Bir evde yapılan kaz yemeği…
Bir ustanın yaptığı el sanatı…
Bir rehberin anlattığı tarihi hikâye…
Bir fotoğrafçının çektiği Ardahan manzarası…
Bunların tamamı turizm ekonomisinin parçalarıdır.
Bence artık Ardahan'da turizm konuşurken sadece devleti eleştirmek yerine biraz da kendimizi eleştirmeliyiz.
Kaçımız Ardahan'a gelen bir turistin ihtiyaçlarını düşünüyoruz?
Kaç işletmemiz yabancı turist için hazırlıklı?
Kaç işletmemizin doğru düzgün internet sitesi var?
Kaç işletmemiz çevrim içi rezervasyon alıyor?
Kaç işletmemiz sosyal medyayı profesyonel kullanıyor?
Kaçımız Ardahan'ın turizm değerlerini yabancı dillere taşıdık?
Kaç turizm rotamız var?
Kaç profesyonel rehberimiz var?
Kaç yatırımcımıza proje dosyası sunduk?
Kaç tur operatörünü Ardahan'a davet ettik?
İşte bunları da konuşmamız gerekiyor.
Çünkü turizm sadece kamu görevi değildir.
Turizm, şehir olarak birlikte ürettiğimiz bir ekonomidir.
Artık günübirlik düşünmek yerine uzun vadeli düşünmeliyiz.
Ardahan'ın önümüzdeki 10-15 yılını kapsayan gerçekçi bir turizm master planı hazırlanmalı.
Bu planın içinde;
hangi bölgeye hangi yatırım yapılacağı,
hangi turizm türünün nerede geliştirileceği,
kaç yatak kapasitesine ihtiyaç olduğu,
hangi yolların ve altyapının öncelikli olduğu,
hangi tarihi yapıların turizme kazandırılacağı,
hangi festivallerin markalaştırılacağı,
hangi yöresel ürünlerin öne çıkarılacağı
açıkça yazılmalı.
Ve en önemlisi:
Bu plan rafta kalmamalı.
Her yıl hedefler açıklanmalı.
Ne yapıldı?
Ne yapılamadı?
Neden yapılamadı?
Gelecek yıl ne yapılacak?
Bunlar kamuoyuna anlatılmalı.
Ardahan'ın sadece “turizm potansiyeli yüksek şehir” olarak anılması yetmez.
Hedefimiz daha büyük olmalı.
Ardahan, Doğu Anadolu'nun önemli doğa ve kış turizmi merkezlerinden biri olacak diyebilmeliyiz.
Bunun için de marka oluşturmalıyız.
“Ardahan” denildiğinde insanların aklına sadece soğuk hava gelmemeli.
Ardahan;
Çıldır Gölü,
doğa,
yayla,
kış,
atlı kızak,
kaz,
peynir,
kaleler,
Kafkas kültürü
ve daha birçok değerle birlikte anılmalı.
Bütün bunların yanında Ardahan'ın en büyük sermayelerinden biri de Ardahanlılardır.
Ardahan dışında yaşayan yüz binlerce insanımız var.
İstanbul'da, Ankara'da, Bursa'da, İzmir'de ve dünyanın farklı ülkelerinde yaşayan Ardahanlılar…
Peki onları turizm yatırımının içine ne kadar katıyoruz?
Ardahanlı iş insanlarına yönelik özel yatırım toplantıları yapılabilir.
“Ardahan'a yatırım yap” demek yerine yatırımcıya hazır projeler sunulabilir.
Örneğin:
10 milyon TL'lik yayla turizmi projesi.
20 milyon TL'lik butik otel projesi.
Çıldır Gölü kış turizmi projesi.
Doğa sporları merkezi projesi.
Yöresel ürünler merkezi projesi.
Kültür ve gastronomi rotası projesi.
Yani yatırımcıya sadece çağrı değil, dosya götürmeliyiz.
Ardahan'ın turizm konusunda en büyük eksikliklerinden biri de ortak akıl eksikliği olabilir.
Belediye ayrı…
Kamu ayrı…
STK ayrı…
Esnaf ayrı…
Yatırımcı ayrı…
Böyle olunca herkes kendi penceresinden bakıyor.
Oysa turizm ortak bir masada planlanmalı.
“Ardahan Turizm Platformu” gibi sürekli çalışan bir yapı oluşturulabilir.
Bu yapı siyasi tartışmaların dışında tutulmalı.
Çünkü turizm siyasi dönemlere göre değişen bir konu değildir.
Bugün başlanan bir proje belki beş yıl sonra sonuç verecek.
Bu nedenle Ardahan'ın turizm politikası kişilere değil, şehrin geleceğine göre şekillenmelidir.
Devlet ne yapacak?
Evet, bunu soracağız.
Ama hemen arkasından:
Biz ne yapacağız?
sorusunu da soracağız.
Yatırımcı ne yapacak?
Belediye ne yapacak?
Esnaf ne yapacak?
STK ne yapacak?
Üniversite ne yapacak?
Ardahan dışında yaşayan Ardahanlılar ne yapacak?
Gençler ne yapacak?
Bu soruların cevaplarını ortaya koymadan turizmde sıçrama beklemek gerçekçi değildir.
Ardahan'ın sorunu sadece yatırım eksikliği değildir.
Belki de daha büyük sorun ortak ve ölçülebilir bir hedef eksikliğidir.
Çünkü hedefiniz yoksa yaptığınız yatırımlar da dağınık olur.
Tanıtımınız da dağınık olur.
Projeleriniz de dağınık olur.
Yatırımcı da neye yatırım yapacağını bilemez.
Oysa hedef belli olursa yol da belli olur.
Bugün Ardahan'ın önünde büyük bir fırsat var.
Doğasıyla, tarihiyle, kültürüyle, Çıldır Gölü'yle, yaylalarıyla, yöresel ürünleriyle ve insanıyla Ardahan turizmde önemli bir noktaya gelebilir.
Ama bunun için önce şunu söyleyebilmeliyiz:
“Biz Ardahan olarak turizmde ne istiyoruz?”
Ve ardından ikinci cümleyi kurmalıyız:
“Bunun gerçekleşmesi için devletin yapacakları kadar, bizim de yapacaklarımız var.”
Çünkü sonunda mesele sadece rüzgârın hangi yönden estiği değildir.
Mesele, bizim nereye gitmek istediğimizi bilip bilmediğimizdir.
Hedefimizi belirlersek rüzgârı da arkamıza alabiliriz.
Belirlemezsek, en güçlü rüzgâr bile bizi bir yere götürmez.
İhbar Hattı