Prof. Dr. Ramazan KORKMAZ
  Güncelleme: 29-05-2019 00:30:00   26-05-2019 22:33:38

Asya'nın Söndürülen Kandili: Uluğ Bey Medresesi

KÜNİB Taşkent Eğitim Fuarı kapsamında, katılımcı rektörlerimiz ve üniversite temsilcilerimizle medeniyet kaynaklarımızın kökleri ile de buluşma fırsatı bulduk. Buhara ve Semerkant seyahatleri, bizim için tam bir iç muhasebeye dönüştü; modern tıbbın babası İbni Sina, matematik ve algoritmanın üstadı Harezmi, akılcı din anlayışının öncüsü İmam Maturidi, araştırmacı ruhun vicdanı Buharî, gönüller sultanı Yusuf Hemedani ve Bahaüddin Nakşibendî, şiirin üstadı Ali Şir Nevai ve daha nice büyük zatlar, bu kutsal topraklarda yetişmiş ve Asya'nın kandilleri olarak insanlığa ışık saçmışlardı.

 

Bu seyehatin şüphesiz en trajik öyküsü, bir rüyadan arta kalmanın hüznüyle bizi karşılayan görkemli Uluğ Bey Medresesi 'nde yatmakta idi. Bugün üç ayrı kampüsü içine alacak netlikte mükemmel bir yapı olan Uluğ Bey Medresesi, 1417-21 yıllarında tamamlanır. 

 

Emir Timur'un torunu Uluğ Bey, devrin en önemli matemetik ve astronomi bilginlerinden biridir ve Bursalı Kadızade Rumî, Cemşid, Ali Kuşçu gibi devrin en büyük 70 alimini bu medresede toplar. Medresedeki teorik bilgiyi realize etmek için Semerkant yakınlarında, bugün bile gıpta edilecek o devrin en modern rasathanesini kurar ve kendi buluşu olan Suds--ı Fahrî, Rub-ı Daire gibi aletlerle bir yılın 365 gün 6 saat 10 dakika ve 8 saniye olduğunu söyler. 

 

Bugünkü en son teknoljik aletlerle yapılan ölçümler ile aradaki farkın bir dakikadan az olduğu düşünülürse, devri için nasıl bir değer olduğu daha iyi anlaşılır. Fuat Sezgin hoca, Bilim Tarihi çalışmasında bu rasathaneye şöyle vurgu yapar; “Kurduğu rasathane, çağının en modern usullerle gözlem yapan, araştıran, inceleyen, bilimin aydınlığını yayan bir ilim irfan merkeziydi.” Semerkant bu yönüyle dünyann en mühim bilim ve ticaret merkezlerinden biri olur. Fakat bilimsel ve insanî gelişmeleri kurmak kadar onu korumak, sürdürmek ve ileri boyutlara taşımak da önemlidir. Gelişme ve ilerleme her şeyden önce zihniyet sorunudur; zihnin ve vicdani gelişmemiş insanlara/ toplumlara büyük hakikatlerden ve bilimsel vizyondan bahsetmek, talihsizliktir ve sizinle olay ederler. Nitekim Uluğ Bey'i aynı meşum son beklemektedir. 

 

Savaşlar, kişisel ihtiraslar ve özellikle 'ilmi-i nücûm' ve 'cinlerle uğraşıyor' denerek devrin yobaz mollaları tarafından dışlanan Uluğ Bey, ne acı ki, oğlu tarafından öldürtülmüştür. O sıralar Uluğ Bey Medresesi'nde, genç bir araştırmacı olan Ali Kuşcu, artık Semarkant'ta yaşanamayacağını anlayınca; toparladığı eserlerle birlikte gizlice Tebriz'e oradan da Fatih Sultan Mehmed'in özel daveti üzerine Istanbul' a gelir, büyük bir törenle karşılanır ve Ayasofya Medresesi'ne aylık 200 altın ücretle müderris olarak atanır, dersler verir. Bilim, kendisine değer veren insanları ve toplumları yücelten bir değer olduğu için bu sefer Osmanlı Devleti'nin yıldızı parlamaya ve dünyaya ışık saçmaya başlar. Fakat Uluğ Bey 'in öldürülmesi ve diğer aydınların da bertaraf edilmesiyle Asya'nın kandilleri bir bir söner ve sonra zulüm ve karanlık dönem/leri başlar. Hayat , aydınlıkla karanlığın, adaletle zulmün ve nihayet yaşamın ve ölümün mücadelesidir.

 

Biz yaşarken gücümüzü daima aydınlıktan, adaletten ve hayattan yana kullanmalıyız; daima adaletin, aydınlığın ve hakkaniyetin yanında olmalıyız. Çünkü kötülük bulaşıcıdır ve çabucak yayılır; kötülük ve adaletsizlik yalnızca onu yapanları değil bütün insan türünü ilgilendiren felaket sonuçlar doğurur. Nitekim, 27 Ekim 1449 günü Semerkant'ta Uluğ Bey kandilinin söndürülmesi, bütün Asyanın karanlıkta kalma nedenlerinden biridir. Şimdi bütün bu olanlardan ders alma ve Doğu'nun/ Asya'nın kandillerini yeniden yakma vaktidir; zira meşhur sözdür; "Yiğit düştüğü yerden kalkar..."

  • Bu yazı 1718 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum

  YAZARIN DİĞER YAZILARI

PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Sivasspor 11 6 2 3 20 11 21 +9
2 Fenerbahçe 11 6 3 2 21 12 20 +9
3 Trabzonspor 11 5 2 4 20 13 19 +7
4 Alanyaspor 11 5 2 4 19 12 19 +7
5 İstanbul Başakşehir 11 5 2 4 18 13 19 +5
6 Galatasaray 11 5 2 4 13 9 19 +4
7 Yeni Malatyaspor 11 5 3 3 25 13 18 +12
8 Beşiktaş 11 5 3 3 14 13 18 +1
9 Gaziantep FK 11 4 4 3 16 21 15 -5
10 Çaykur Rizespor 11 4 5 2 11 18 14 -7
11 Göztepe 11 3 4 4 10 12 13 -2
12 Konyaspor 11 3 4 4 12 16 13 -4
13 Kasımpaşa 11 3 5 3 16 18 12 -2
14 Denizlispor 11 3 6 2 9 13 11 -4
15 Antalyaspor 11 3 6 2 11 20 11 -9
16 Gençlerbirliği 11 2 5 4 15 16 10 -1
17 MKE Ankaragücü 11 2 6 3 8 17 9 -9
18 Kayserispor 11 1 6 4 10 21 7 -11
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 11 6 2 3 16 11 21 +5
2 Fatih Karagümrük 11 5 2 4 16 10 19 +6
3 Keçiörengücü 11 4 1 6 9 6 18 +3
4 Balıkesirspor 11 5 3 3 14 9 18 +5
5 Akhisarspor 11 5 3 3 13 10 18 +3
6 Ümraniyespor 11 5 3 3 18 13 18 +5
7 BB Erzurumspor 11 5 3 3 11 8 18 +3
8 Bursaspor 11 6 3 2 16 14 17 +2
9 Menemenspor 11 5 4 2 12 12 17 0
10 Altay 11 4 4 3 16 15 15 +1
11 İstanbulspor 11 2 3 6 17 18 12 -1
12 Adana Demirspor 11 2 3 6 13 11 12 +2
13 Giresunspor 11 3 5 3 11 17 12 -6
14 Osmanlıspor FK 11 4 6 1 14 18 10 -4
15 Boluspor 11 2 5 4 11 13 10 -2
16 Adanaspor 11 1 5 5 12 19 8 -7
17 Altınordu 11 1 6 4 9 17 7 -8
18 Eskişehirspor 11 3 7 1 16 23 1 -7
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa FK 13 12 0 1 40 10 37 +30
2 Samsunspor 13 9 0 4 28 5 31 +23
3 Yeni Çorumspor 13 8 4 1 19 14 25 +5
4 Sancaktepe Bld 13 7 4 2 22 10 23 +12
5 Afjet Afyonspor 13 6 5 2 20 14 20 +6
6 Hekimoğlu Trabzon 13 6 5 2 23 25 20 -2
7 Sarıyer 13 5 4 4 16 12 19 +4
8 Zonguldak Kömürspor 13 5 4 4 15 11 19 +4
9 Pendikspor 13 5 4 4 17 15 19 +2
10 Tarsus İdman Yurdu 13 6 6 1 14 17 19 -3
11 İnegölspor 13 5 5 3 17 12 18 +5
12 Kırklarelispor 13 4 5 4 9 18 16 -9
13 Gümüşhanespor 13 4 7 2 13 17 14 -4
14 Amed Sportif 13 3 5 5 8 17 14 -9
15 Hacettepe Spor 13 4 7 2 14 24 14 -10
16 1922 Konyaspor 13 3 9 1 12 24 10 -12
17 Başkent Akademi FK 13 2 8 3 13 19 9 -6
18 Şanlıurfaspor 13 0 12 1 1 37 14 -36
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 13 8 1 4 25 13 28 +12
2 Artvin Hopaspor 13 7 1 5 23 10 26 +13
3 24 Erzincanspor 13 7 1 5 18 8 26 +10
4 68 Aksaray Belediyespor 13 6 3 4 19 10 22 +9
5 Çatalcaspor 13 5 2 6 23 15 21 +8
6 Karaköprü Belediyespor 13 5 2 6 12 7 21 +5
7 Buca FK 13 6 5 2 17 19 20 -2
8 Çankaya FK 13 5 4 4 14 13 19 +1
9 Düzcespor 13 5 4 4 8 8 19 0
10 Sultanbeyli Bld. 13 4 4 5 12 10 17 +2
11 Erzin Spor Kulübü 13 3 4 6 12 11 15 +1
12 Silivrispor 13 3 5 5 13 14 14 -1
13 Şile Yıldızspor 13 3 5 5 9 11 14 -2
14 Kızılcabölükspor 13 3 5 5 14 18 14 -4
15 Yeni Orduspor 13 1 2 10 4 7 13 -3
16 Yomraspor 13 2 5 6 10 15 12 -5
17 Tokatspor 13 0 10 3 6 24 3 -18
18 Manisaspor 13 0 10 3 7 33 3 -26
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/11/2019 Galatasaray vs İstanbul Başakşehir
 23/11/2019 Denizlispor vs Çaykur Rizespor
 23/11/2019 MKE Ankaragücü vs Trabzonspor
 23/11/2019 Konyaspor vs Beşiktaş
 24/11/2019 Kayserispor vs Sivasspor
 24/11/2019 Alanyaspor vs Göztepe
 24/11/2019 Kasımpaşa vs Gençlerbirliği
 24/11/2019 Yeni Malatyaspor vs Fenerbahçe
 25/11/2019 Antalyaspor vs Gaziantep FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/11/2019 Adanaspor vs Giresunspor
 23/11/2019 Fatih Karagümrük vs Ümraniyespor
 23/11/2019 Eskişehirspor vs BB Erzurumspor
 23/11/2019 Bursaspor vs Keçiörengücü
 24/11/2019 Hatayspor vs İstanbulspor
 24/11/2019 Menemenspor vs Balıkesirspor
 24/11/2019 Osmanlıspor FK vs Adana Demirspor
 24/11/2019 Akhisarspor vs Altay
 25/11/2019 Altınordu vs Boluspor
 24/11/2019 Menemenspor - Balıkesirspor Balıkesirspor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Menemenspor yenilmez
 24/11/2019 Akhisarspor - Altay Akhisarspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Akhisarspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/11/2019 Ankara Demirspor vs Kırşehir Belediyespor
 23/11/2019 Etimesgut Belediyespor vs Elazığspor
 23/11/2019 Eyüpspor vs Kastamonuspor
 24/11/2019 Sivas Belediyespor vs Tuzlaspor
 24/11/2019 Kahramanmaraşspor vs Kardemir Karabükspor
 24/11/2019 Van Spor vs Bayburt Özel İdare Spor
 24/11/2019 Bodrumspor vs Sakaryaspor
 24/11/2019 Ergene Velimeşe vs Niğde Anadolu FK
 24/11/2019 Uşak Spor vs Bandırmaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/11/2019 Artvin Hopaspor vs 24 Erzincanspor
 24/11/2019 Karaköprü Belediyespor vs Silivrispor
 24/11/2019 Yeni Orduspor vs Çankaya FK
 24/11/2019 Yomraspor vs Manisaspor
 24/11/2019 Çatalcaspor vs Düzcespor
 24/11/2019 Kızılcabölükspor vs 68 Aksaray Belediyespor
 24/11/2019 Serik Belediyespor vs Buca FK
 24/11/2019 Sultanbeyli Bld. vs Erzin Spor
 24/11/2019 Tokatspor vs Şile Yıldızspor
 24/11/2019 Kızılcabölükspor - 68 Aksaray Belediyespor 68 Aksaray Belediyespor ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  68 Aksaray Belediyespor yenilmez
 24/11/2019 Tokatspor - Şile Yıldızspor Tokatspor ligdeki son 13 maçında hiç kazanamadı  Şile Yıldızspor yenilmez
 24/11/2019 Tokatspor - Şile Yıldızspor Şile Yıldızspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Tokatspor yenilmez
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
YUKARI