Prof. Dr. Ramazan KORKMAZ
  Güncelleme: 29-05-2019 00:30:00   26-05-2019 22:33:38

Asya'nın Söndürülen Kandili: Uluğ Bey Medresesi

KÜNİB Taşkent Eğitim Fuarı kapsamında, katılımcı rektörlerimiz ve üniversite temsilcilerimizle medeniyet kaynaklarımızın kökleri ile de buluşma fırsatı bulduk. Buhara ve Semerkant seyahatleri, bizim için tam bir iç muhasebeye dönüştü; modern tıbbın babası İbni Sina, matematik ve algoritmanın üstadı Harezmi, akılcı din anlayışının öncüsü İmam Maturidi, araştırmacı ruhun vicdanı Buharî, gönüller sultanı Yusuf Hemedani ve Bahaüddin Nakşibendî, şiirin üstadı Ali Şir Nevai ve daha nice büyük zatlar, bu kutsal topraklarda yetişmiş ve Asya'nın kandilleri olarak insanlığa ışık saçmışlardı.

 

Bu seyehatin şüphesiz en trajik öyküsü, bir rüyadan arta kalmanın hüznüyle bizi karşılayan görkemli Uluğ Bey Medresesi 'nde yatmakta idi. Bugün üç ayrı kampüsü içine alacak netlikte mükemmel bir yapı olan Uluğ Bey Medresesi, 1417-21 yıllarında tamamlanır. 

 

Emir Timur'un torunu Uluğ Bey, devrin en önemli matemetik ve astronomi bilginlerinden biridir ve Bursalı Kadızade Rumî, Cemşid, Ali Kuşçu gibi devrin en büyük 70 alimini bu medresede toplar. Medresedeki teorik bilgiyi realize etmek için Semerkant yakınlarında, bugün bile gıpta edilecek o devrin en modern rasathanesini kurar ve kendi buluşu olan Suds--ı Fahrî, Rub-ı Daire gibi aletlerle bir yılın 365 gün 6 saat 10 dakika ve 8 saniye olduğunu söyler. 

 

Bugünkü en son teknoljik aletlerle yapılan ölçümler ile aradaki farkın bir dakikadan az olduğu düşünülürse, devri için nasıl bir değer olduğu daha iyi anlaşılır. Fuat Sezgin hoca, Bilim Tarihi çalışmasında bu rasathaneye şöyle vurgu yapar; “Kurduğu rasathane, çağının en modern usullerle gözlem yapan, araştıran, inceleyen, bilimin aydınlığını yayan bir ilim irfan merkeziydi.” Semerkant bu yönüyle dünyann en mühim bilim ve ticaret merkezlerinden biri olur. Fakat bilimsel ve insanî gelişmeleri kurmak kadar onu korumak, sürdürmek ve ileri boyutlara taşımak da önemlidir. Gelişme ve ilerleme her şeyden önce zihniyet sorunudur; zihnin ve vicdani gelişmemiş insanlara/ toplumlara büyük hakikatlerden ve bilimsel vizyondan bahsetmek, talihsizliktir ve sizinle olay ederler. Nitekim Uluğ Bey'i aynı meşum son beklemektedir. 

 

Savaşlar, kişisel ihtiraslar ve özellikle 'ilmi-i nücûm' ve 'cinlerle uğraşıyor' denerek devrin yobaz mollaları tarafından dışlanan Uluğ Bey, ne acı ki, oğlu tarafından öldürtülmüştür. O sıralar Uluğ Bey Medresesi'nde, genç bir araştırmacı olan Ali Kuşcu, artık Semarkant'ta yaşanamayacağını anlayınca; toparladığı eserlerle birlikte gizlice Tebriz'e oradan da Fatih Sultan Mehmed'in özel daveti üzerine Istanbul' a gelir, büyük bir törenle karşılanır ve Ayasofya Medresesi'ne aylık 200 altın ücretle müderris olarak atanır, dersler verir. Bilim, kendisine değer veren insanları ve toplumları yücelten bir değer olduğu için bu sefer Osmanlı Devleti'nin yıldızı parlamaya ve dünyaya ışık saçmaya başlar. Fakat Uluğ Bey 'in öldürülmesi ve diğer aydınların da bertaraf edilmesiyle Asya'nın kandilleri bir bir söner ve sonra zulüm ve karanlık dönem/leri başlar. Hayat , aydınlıkla karanlığın, adaletle zulmün ve nihayet yaşamın ve ölümün mücadelesidir.

 

Biz yaşarken gücümüzü daima aydınlıktan, adaletten ve hayattan yana kullanmalıyız; daima adaletin, aydınlığın ve hakkaniyetin yanında olmalıyız. Çünkü kötülük bulaşıcıdır ve çabucak yayılır; kötülük ve adaletsizlik yalnızca onu yapanları değil bütün insan türünü ilgilendiren felaket sonuçlar doğurur. Nitekim, 27 Ekim 1449 günü Semerkant'ta Uluğ Bey kandilinin söndürülmesi, bütün Asyanın karanlıkta kalma nedenlerinden biridir. Şimdi bütün bu olanlardan ders alma ve Doğu'nun/ Asya'nın kandillerini yeniden yakma vaktidir; zira meşhur sözdür; "Yiğit düştüğü yerden kalkar..."

  • Bu yazı 1434 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum

  YAZARIN DİĞER YAZILARI

PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 7 4 1 2 13 8 14 +5
2 Sivasspor 7 3 1 3 12 7 12 +5
3 Trabzonspor 7 3 1 3 13 9 12 +4
4 Konyaspor 7 3 1 3 10 6 12 +4
5 Fenerbahçe 7 3 2 2 11 7 11 +4
6 İstanbul Başakşehir 7 3 2 2 12 9 11 +3
7 Antalyaspor 7 3 2 2 9 9 11 0
8 Gaziantep FK 7 3 2 2 12 13 11 -1
9 Yeni Malatyaspor 7 3 3 1 16 10 10 +6
10 Galatasaray 7 2 1 4 6 6 10 0
11 Göztepe 7 2 2 3 6 5 9 +1
12 Beşiktaş 7 2 3 2 10 12 8 -2
13 Denizlispor 7 2 3 2 6 8 8 -2
14 Çaykur Rizespor 7 2 3 2 6 11 8 -5
15 MKE Ankaragücü 7 2 3 2 6 11 8 -5
16 Kasımpaşa 7 2 4 1 7 11 7 -4
17 Gençlerbirliği 7 0 4 3 6 12 3 -6
18 Kayserispor 7 0 4 3 7 14 3 -7
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 7 4 1 2 13 8 14 +5
2 Hatayspor 7 4 1 2 10 5 14 +5
3 Balıkesirspor 7 4 2 1 11 8 13 +3
4 Akhisarspor 7 4 2 1 9 6 13 +3
5 Fatih Karagümrük 7 3 1 3 12 8 12 +4
6 Altay 7 3 1 3 11 9 12 +2
7 Bursaspor 7 4 3 0 11 11 12 0
8 Keçiörengücü 7 2 0 5 5 3 11 +2
9 İstanbulspor 7 2 1 4 12 11 10 +1
10 BB Erzurumspor 7 3 3 1 7 7 10 0
11 Adana Demirspor 7 2 1 4 8 4 10 +4
12 Osmanlıspor FK 7 3 3 1 9 10 10 -1
13 Menemenspor 7 2 4 1 5 11 7 -6
14 Adanaspor 7 1 3 3 10 12 6 -2
15 Altınordu 7 1 4 2 8 9 5 -1
16 Giresunspor 7 1 4 2 6 13 5 -7
17 Boluspor 7 0 5 2 5 11 2 -6
18 Eskişehirspor 7 1 5 1 8 14 2 -6
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa FK 8 7 0 1 27 8 22 +19
2 Samsunspor 8 5 0 3 18 4 18 +14
3 Yeni Çorumspor 8 6 2 0 12 8 18 +4
4 Tarsus İdman Yurdu 8 5 3 0 9 10 15 -1
5 Afjet Afyonspor 8 4 2 2 14 7 14 +7
6 Zonguldak Kömürspor 8 4 2 2 10 5 14 +5
7 Sancaktepe Bld 8 4 4 0 16 8 12 +8
8 Sarıyer 8 3 2 3 6 7 12 -1
9 Pendikspor 8 3 3 2 8 7 11 +1
10 Hekimoğlu Trabzon 8 3 3 2 15 18 11 -3
11 İnegölspor 8 3 4 1 12 8 10 +4
12 Kırklarelispor 8 2 2 4 6 12 10 -6
13 Başkent Akademi FK 8 2 4 2 11 12 8 -1
14 Gümüşhanespor 8 2 5 1 9 13 7 -4
15 Amed Sportif 8 1 3 4 3 7 7 -4
16 1922 Konyaspor 8 2 6 0 7 15 6 -8
17 Hacettepe Spor 8 1 5 2 4 17 5 -13
18 Şanlıurfaspor 8 0 7 1 0 21 11 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Karaköprü Belediyespor 8 5 0 3 9 1 18 +8
2 Serik Belediyespor 8 5 1 2 16 9 17 +7
3 Artvin Hopaspor 8 4 0 4 12 6 16 +6
4 24 Erzincanspor 8 4 1 3 10 4 15 +6
5 Çatalcaspor 8 4 1 3 11 7 15 +4
6 Buca FK 8 4 3 1 11 10 13 +1
7 Şile Yıldızspor 8 3 3 2 6 5 11 +1
8 68 Aksaray Belediyespor 8 3 3 2 6 5 11 +1
9 Düzcespor 8 3 3 2 5 5 11 0
10 Çankaya FK 8 3 3 2 7 8 11 -1
11 Silivrispor 8 2 3 3 8 7 9 +1
12 Erzin Spor Kulübü 8 2 3 3 7 8 9 -1
13 Yeni Orduspor 8 1 1 6 2 3 9 -1
14 Kızılcabölükspor 8 2 3 3 9 13 9 -4
15 Sultanbeyli Bld. 8 1 3 4 4 7 7 -3
16 Yomraspor 8 1 4 3 3 8 6 -5
17 Tokatspor 8 0 6 2 5 12 2 -7
18 Manisaspor 8 0 6 2 3 16 4 -13
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/10/2019 Galatasaray vs Sivasspor
 19/10/2019 Antalyaspor vs Gençlerbirliği
 19/10/2019 İstanbul Başakşehir vs Göztepe
 19/10/2019 Trabzonspor vs Gaziantep FK
 19/10/2019 MKE Ankaragücü vs Beşiktaş
 20/10/2019 Kayserispor vs Kasımpaşa
 20/10/2019 Alanyaspor vs Çaykur Rizespor
 20/10/2019 Denizlispor vs Fenerbahçe
 21/10/2019 Konyaspor vs Yeni Malatyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/10/2019 Akhisarspor vs Eskişehirspor
 19/10/2019 Hatayspor vs Adana Demirspor
 19/10/2019 Bursaspor vs Ümraniyespor
 19/10/2019 Menemenspor vs BB Erzurumspor
 20/10/2019 Keçiörengücü vs Balıkesirspor
 20/10/2019 Boluspor vs Giresunspor
 20/10/2019 Adanaspor vs İstanbulspor
 20/10/2019 Altınordu vs Altay
 21/10/2019 Fatih Karagümrük vs Osmanlıspor FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/10/2019 Van Spor vs Sivas Belediyespor
 19/10/2019 Eyüpspor vs Ankara Demirspor
 19/10/2019 Tuzlaspor vs Bodrumspor
 20/10/2019 Bayburt Özel İdare Spor vs Ergene Velimeşe
 20/10/2019 Elazığspor vs Kahramanmaraşspor
 20/10/2019 Kastamonuspor 1966 vs Uşak Spor
 20/10/2019 Kırşehir Belediyespor vs Kardemir Karabükspor
 20/10/2019 Bandırmaspor vs Niğde Anadolu FK
 20/10/2019 Sakaryaspor vs Etimesgut Belediyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/10/2019 Çankaya FK vs Yomraspor
 19/10/2019 Silivrispor vs Artvin Hopaspor
 20/10/2019 Karaköprü Belediyespor vs Tokatspor
 20/10/2019 24 Erzincanspor vs 68 Aksaray Belediyespor
 20/10/2019 Düzcespor vs Yeni Orduspor
 20/10/2019 Erzin Spor vs Çatalcaspor
 20/10/2019 Serik Belediyespor vs Sultanbeyli Bld.
 20/10/2019 Şile Yıldızspor vs Manisaspor
 20/10/2019 Buca FK vs Kızılcabölükspor
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
YUKARI