HABER AKIŞI

Kaos Teorisi

 Tarih: 21-09-2018 01:19:25  -   Güncelleme: 21-09-2018 01:21:00
Necmettin Aslan
Kaos Kuramı ya da Kargaşa Kuramı olarak da bilinmektedir. Evrendeki düzensizliklerin aslında düzenli olduğunu öngören bir teoridir. Yapısal açıdan bir fizik teorisi ya da matematiksel bir tümevarım değildir. Fiziksel gerçeklik parçalarının bir bütün olarak eğilimini açıklamaya yarayan bir yöntemdir.
Örnek vermemiz gerekirse: bir sigara dumanının havada yaptığı şekiller düzensizdir. Tamamen rastlantısal olarak hareket eder. Bir teorik fizikçi, dumanın bu dinamiğinin aslında ortamdaki birçok parametre ve etken ile belirlendiğini savunur. Ancak girdiler ve parametreler o kadar çoktur ki bu konuda net bir kanıya varmak neredeyse imkansızdır. Girdilerin bu denli değişken olmasının temel sebebi o girdilerin aynı zamanda çıktı olmasıdır. Duman örneğine geri dönecek olursa; dumanın hareketine hafif bir hava akımı sebep olur. Ancak hava akımı aslında odanın başka yerindeki bir sıcaklık değişikliği ve basınç farkının neden olduğu bir harekettir. Çok sayıda girdinin sürekli değişerek fiziksel değişimler ve değişik düzenler yaratması, bu yeni düzenlerinin yine kendisini etkilemesi kaos teorisi olarak adlandırılır. Buradaki önemli nokta; tüm bu süreçlerin gözlem ve bilimsel tahminlerle öngörülememesidir. Dolayısıyla bu durum kaos olarak nitelendirilmektedir. Halbuki bilim adamları tüm bu değişimlere neden olan fiziksel yasalara ve matematiksel açıklamalara hakimdir. Yani düzen ve kaosun birbiri ile alakalı olduğunu söylemek mümkündür. Fakat fiziksel yasalar ne kadar basit olursa olsun sonuç çok fazla karmaşık veya rastlantısal olabilmektedir.
Kaos teorisinin getirdiği en önemli değişikliklerden biri kestirilemez determinizmdir. Determinizm evrenin kurulmuş bir saat gibi çalıştığını, olayların önceden görülebileceğini, bütün her şeyin hesaplanabilir olduğunu öngören bir bakış açısıdır. Kaos teorisi, düzensizlerin öngörülebilir nedenleri olduğunu düşünerek determinizme hizmet etmektedir. Sistemin yapısı çok iyi modellenmiş olsa dahi, yapılan en ufak bir hata tamamen farklı sonuçlara yol açabilmektedir. Bu duruma “başlangıç koşullarına duyarlılık” denir. Bu özellik sebebiyle sistem nedensel olarak çalışsa da, uzun vadeli doğru tahminler yapılamamaktadır.
Düzensizlik çok karmaşık bir kavramdır. Herhangi bir şablona uymayan, matematiksel işlemlerle çözülemeyen olayların tamamı düzensizdir. Ancak olaylar, diğer bir değişle vakalar grafiklere dökülebilir. Evrendeki düzensiz olayları grafiğe döktüğümüzde ortaya anlamsız ancak bir şeyler anlatıyormuş gibi görünen şekiller çıkmaktadır. Kaos teorisi “garip çekerler” adı verilen ve grafikleri bu şekilde etkileyen durumları, determinizme bir delil olarak göstermektedir. Kaos teorisi, bir koşula hassas bağlılık ve belirsizlik kuramını bir arada kullanarak bu tip düzensiz olayların matematiksel fonksiyonlara sahip olduğunu iddia etmektedir.
  Bu yazı 1364 defa okunmuştur.
  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
resmi ilanlar
  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
HAVA DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 16 10 2 4 21 7 34 +14
2 Yeni Malatyaspor 16 8 4 4 25 15 28 +10
3 Beşiktaş 16 7 4 5 27 19 26 +8
4 Trabzonspor 16 7 4 5 28 21 26 +7
5 Galatasaray 16 7 4 5 26 19 26 +7
6 Kasımpaşa 16 8 6 2 33 27 26 +6
7 Antalyaspor 16 8 6 2 19 21 26 -2
8 Atiker Konyaspor 16 6 4 6 23 20 24 +3
9 Sivasspor 16 6 4 6 22 19 24 +3
10 Bursaspor 16 4 4 8 16 16 20 0
11 MKE Ankaragücü 16 6 8 2 17 23 20 -6
12 Göztepe 16 6 9 1 15 19 19 -4
13 Kayserispor 16 5 8 3 14 24 18 -10
14 Alanyaspor 16 5 9 2 12 21 17 -9
15 Akhisarspor 16 4 8 4 19 26 16 -7
16 BB Erzurumspor 15 3 7 5 13 19 14 -6
17 Fenerbahçe 15 3 7 5 14 22 14 -8
18 Çaykur Rizespor 16 1 6 9 18 24 12 -6
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 8 7 0 1 19 2 22
2 Denizlispor 8 5 1 2 17 6 17
3 Ümraniyespor 8 5 2 1 11 6 16
4 Eskişehirspor 8 4 1 3 9 7 15
5 Altınordu 8 4 2 2 14 7 14
6 İstanbulspor 8 4 2 2 15 14 14
7 Adana Demirspor 8 3 2 3 12 6 12
8 Adanaspor 8 3 2 3 11 7 12
9 Hatayspor 8 3 2 3 8 5 12
10 Gazişehir Gaziantep FK 8 3 3 2 8 7 11
11 Balıkesirspor Baltok 8 3 3 2 7 8 11
12 Giresunspor 8 3 4 1 10 11 10
13 Osmanlıspor FK 8 3 4 1 6 8 10
14 Boluspor 8 2 3 3 9 9 9
15 Afjet Afyonspor 8 2 4 2 11 14 8
16 Altay 8 2 5 1 8 10 7
17 Elazığspor 7 2 4 1 10 13 7
18 Kardemir Karabükspor 9 0 7 2 5 19 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 8 7 0 1 21 3 22
2 Tuzlaspor 9 7 1 1 20 3 22
3 Fatih Karagümrük 9 6 1 2 20 8 20
4 Menemen Belediyespor 9 6 1 2 23 13 20
5 Şanlıurfaspor 8 5 0 3 11 5 18
6 Sivas Belediyespor 9 5 2 2 16 11 17
7 Kırklarelispor 9 4 1 4 14 7 16
8 Pendikspor 8 4 1 3 15 11 15
9 Tarsus İdman Yurdu 8 4 2 2 16 14 14
10 Etimesgut Belediyespor 8 3 1 4 10 8 13
11 Darıca Gençlerbirliği 9 3 3 3 8 6 12
12 Zonguldak Kömürspor 8 3 3 2 8 9 11
13 Kahramanmaraşspor 9 3 5 1 6 11 10
14 Bugsaş Spor 8 2 3 3 9 14 9
15 Konya Anadolu Selçukspor 8 1 2 5 12 15 8
16 Bandırmaspor 8 2 4 2 7 10 8
17 Fethiyespor 9 1 3 5 6 12 8
18 Tokatspor 9 1 6 2 4 13 5
Takım O G M B A Y P AV
1 Şile Yıldızspor 8 6 2 0 21 6 18
2 Nevşehir Belediyespor 8 5 0 3 21 9 18
3 Nazilli Belediyespor 8 5 0 3 17 7 18
4 Hekimoğlu Trabzon 8 5 1 2 11 6 17
5 Silivrispor 8 5 2 1 11 3 16
6 Karaköprü Belediyespor 8 5 2 1 15 8 16
7 Tire 1922 8 4 0 4 13 6 16
8 Ergene Velimeşe 8 4 1 3 13 6 15
9 Kozan Belediyespor 8 3 1 4 10 7 13
10 Yomraspor 8 3 1 4 9 7 13
11 Batman Petrolspor 8 3 2 3 10 10 12
12 Artvin Hopaspor 8 2 1 5 7 3 11
13 Gebzespor 8 2 2 4 8 5 10
14 Büyükçekmece Tepecikspor 8 3 4 1 9 11 10
15 Erzin Belediyespor 8 2 3 3 12 10 9
16 Erbaaspor 8 0 4 4 4 8 4
17 Körfez Spor Kulübü 8 0 6 2 5 18 2
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/12/2018 Fenerbahçe vs BB Erzurumspor
 22/12/2018 MKE Ankaragücü vs Göztepe
 22/12/2018 Alanyaspor vs Medipol Başakşehir
 22/12/2018 Kasımpaşa vs Beşiktaş
 23/12/2018 BB Erzurumspor vs Kayserispor
 23/12/2018 Bursaspor vs Yeni Malatyaspor
 23/12/2018 Trabzonspor vs Çaykur Rizespor
 23/12/2018 Galatasaray vs Sivasspor
 24/12/2018 Akhisarspor vs Atiker Konyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/12/2018 Denizlispor vs İstanbulspor
 22/12/2018 Elazığspor vs Altay
 22/12/2018 Ümraniyespor vs Afjet Afyonspor
 22/12/2018 Gazişehir Gaziantep FK vs Kardemir Karabükspor
 23/12/2018 Hatayspor vs Balıkesirspor Baltok
 23/12/2018 Osmanlıspor FK vs Adanaspor
 23/12/2018 Adana Demirspor vs Gençlerbirliği
 23/12/2018 Eskişehirspor vs Boluspor
 24/12/2018 Altınordu vs Giresunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 20/01/2019 Bugsaş Spor vs Tarsus İdman Yurdu
 20/01/2019 Fethiyespor vs Şanlıurfaspor
 20/01/2019 Kahramanmaraşspor vs Bandırmaspor
 20/01/2019 Kırklarelispor vs Etimesgut Belediyespor
 20/01/2019 Menemen Belediyespor vs Fatih Karagümrük
 20/01/2019 Sivas Belediyespor vs Pendikspor
 20/01/2019 Tokatspor vs Darıca Gençlerbirliği
 20/01/2019 Tuzlaspor vs Konya Anadolu Selçukspor
 20/01/2019 Zonguldak Kömürspor vs Manisa BBSK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 20/01/2019 Artvin Hopaspor vs Körfez Spor Kulübü
 20/01/2019 Ergene Velimeşe vs Erbaaspor
 20/01/2019 Gebzespor vs Şile Yıldızspor
 20/01/2019 Karaköprü Belediyespor vs Batman Petrolspor
 20/01/2019 Kozan Belediyespor vs Erzin Belediyespor
 20/01/2019 Nevşehir Belediyespor vs Yomraspor
 20/01/2019 Silivrispor vs Hekimoğlu Trabzon
 20/01/2019 Tire 1922 vs Büyükçekmece Tepecikspor
Yukarı